Reckonings - 9780198811244

Jedno słowo – Auschwitz – jest często używane do opisania całości prześladowań i cierpień związanych z tym, co nazywamy Holokaustem. Jednak skupienie się na jednym obozie koncentracyjnym – niezależnie od tego, jak przerażające było to, co się tam wydarzyło, jakkolwiek jego skala jest niezwykle katastrofalna – pozostawia historię niekompletną, skróconą. Nie jest w stanie w pełni przekazać niezliczonych sposobów, w jakie jednostki wplątały się po stronie sprawców, i przesłania różnorodność doświadczeń szerokiego grona ofiar, gdy walczyły i umierały lub wbrew wszystkiemu udało im się przetrwać. W tym procesie tracimy także ciągłą spuściznę nazistowskich prześladowań na przestrzeni pokoleń i na różnych kontynentach. Obszerna książka Mary Fulbrook próbuje poszerzyć nasze zrozumienie, badając życie jednostek w pełnym spektrum cierpienia i winy, z których każda ukazuje jedną małą część większej historii. W swej istocie Reckonings stara się ukazać rozdźwięk między oficjalnymi mitami na temat radzenia sobie z przeszłością z jednej strony a stopniem, w jakim zdecydowana większość nazistowskich sprawców uchylała się od sprawiedliwości, z drugiej. W państwach-następcach III Rzeszy – Niemczech Wschodnich, Niemczech Zachodnich i Austrii – w latach i dziesięcioleciach po 1945 r. próby wymierzenia sprawiedliwości były bardzo zróżnicowane. Komunistyczne państwo NRD ścigało nazistowskich zbrodniarzy i wydawało surowe wyroki, Niemcy Zachodnie domagały się aby zakreślić granicę pomiędzy przeszłością, skłaniał się w stronę wyrozumiałości i tolerancji. Austria prawie w ogóle nie liczyła się z sytuacją aż do lat 80. XX wieku, kiedy rozeszły się wieści o przeszłości Sekretarza Generalnego ONZ Kurta Waldheima. Po różnych okresach procesów i zeznań po wojnie, po zmianie postaw zarówno wobec sprawców, jak i ocalałych, ta ważna książka mocno ciąży na szalach sprawiedliwości. Holokaust to nie tylko historia, a otaczający go krajobraz pamięci ledwo dotyka powierzchni pod nim wiruje wir pogłosów epoki nazistowskiej. Reckonings wykorzystuje historie tych, którzy pozostawali poza radarem reprezentacji publicznych, poza centrum uwagi mediów, jednocześnie sytuując ich doświadczenia w zmieniających się szerszych kontekstach i środowiskach, w których starali się nadać sens bezprecedensowemu cierpieniu. Fulbrook używa słowa rozliczenie w najszerszym możliwym znaczeniu, aby przywołać konsekwencje przemocy dla osób bezpośrednio zaangażowanych, ale także tych, których dotyka ona pośrednio, oraz to, jak jej skutki rozciągały się niemal nieskończenie w czasie i miejscu.